រឿង៖ ដំណើរផ្សងព្រេងកូនតោក្លាហាន
កាលពីព្រេងនាយ មានព្រៃធំមួយដ៏ស្រស់បំព្រង ដែលគេហៅថា «ព្រៃខៀវខ្ចី»។ នៅក្នុងព្រៃនោះ សម្បូរទៅដោយដើមឈើធំៗ កម្ពស់ខ្ពស់ស្កឹមស្កៃ និងសត្វព្រៃរាប់ពាន់ប្រភេទរស់នៅជុំគ្នាដោយសន្តិសុខ។ ក្នុងចំណោមសត្វទាំងនោះ មានកូនតោមួយក្បាលឈ្មោះថា «តោតូច អារី»។
អារី ជាកូនតោដែលមានរោមពណ៌មាសភ្លឺរលោង និងមានចិត្តសប្បុរស។ ខុសពីតោដទៃទៀតដែលចូលចិត្តបង្ហាញអំណាច អារីចូលចិត្តដើរលេងចងមិត្តភក្តិជាមួយសត្វតូចៗ ដូចជាទន្សាយ បក្សី និងមេអំបៅ។
ថ្ងៃមួយ គ្រោះរាំងស្ងួតដ៏ធំមួយបានមកដល់ព្រៃខៀវខ្ចី។ មេឃមិនបង្អុរភ្លៀងអស់រយៈពេលជាច្រើនខែ ធ្វើឱ្យស្ទឹងដែលធ្លាប់តែមានទឹកថ្លាយង់ ប្រែជាស្ងួតហួតហែង។ សត្វទាំងឡាយចាប់ផ្តើមស្រេកទឹក និងអស់កម្លាំង។ ស្តេចតោដែលជាឪពុករបស់អារី បានប្រជុំសត្វទាំងអស់ដើម្បីរកដំណោះស្រាយ ប៉ុន្តែគ្មាននរណាម្នាក់ដឹងថាត្រូវធ្វើដូចម្តេចឡើយ។
អារី ឃើញស្ថានភាពបែបនេះ ក៏សម្រេចចិត្តថា៖ «ខ្ញុំត្រូវតែទៅរកប្រភពទឹកវេទមន្តនៅឯភ្នំពេជ្រ ដែលលោកតាធ្លាប់និទានប្រាប់!»។
ទោះបីជាសត្វឯទៀតសើចចំអកថា អារីនៅតូចពេក មិនអាចធ្វើដំណើរឆ្ងាយបាន ប៉ុន្តែអារីមិនរាថយឡើយ។ មុននឹងចេញដំណើរ អារីបានជួបមិត្តភក្តិពីរនាក់ទៀត គឺ «ស្វាឈ្លាសវៃ ភីភី» និង «ដំរីតូចចិត្តល្អ ឌូឌូ»។ ពួកគេទាំងបីបានសន្យាថានឹងជួយគ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងដំណើរដ៏គ្រោះថ្នាក់នេះ។
អ្នកទាំងបីបានដើរកាត់វាលខ្សាច់ដ៏ក្តៅហួតហែង។ ស្រាប់តែពួកគេបានជួបនឹង «ពស់យក្សចិត្តអាក្រក់» មួយក្បាលដែលដេកយាមផ្លូវ។ ពស់នោះនិយាយថា៖ «បើឯងចង់ឆ្លងកាត់ទីនេះ ឯងត្រូវតែឆ្លើយប្រស្នារបស់យើងឱ្យរួចសិន!»
ប្រស្នានោះគឺ៖ «តើអ្វីទៅដែលរត់លឿនជាងខ្យល់ តែគ្មានជើង ហើយអាចធ្វើឱ្យមនុស្សសប្បាយផង យំផង?»
អារី និងឌូឌូ នាំគ្នាគិតយ៉ាងខ្លាំង។ ភីភី ដែលជាស្វាឈ្លាសវៃ បានលោតចុះឡើង រួចឆ្លើយយ៉ាងជឿជាក់ថា៖ «ចម្លើយគឺ "គំនិត" និង "ចិត្ត" របស់មនុស្ស!»។
ពស់យក្សភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះមិនដែលនរណាឆ្លើយត្រូវឡើយ។ វាមានចិត្តសរសើរចំពោះភាពឆ្លាតវៃ ក៏សម្រេចចិត្តបើកផ្លូវឱ្យពួកគេទៅដោយសុវត្ថិភាព។
បន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់វាលខ្សាច់ ពួកគេបានមកដល់ជ្រោះជ្រៅមួយ។ ឌូឌូ ដែលជាដំរីតូច មានការភ័យខ្លាចយ៉ាងខ្លាំងព្រោះខ្លួនវាធ្ងន់ ខ្លាចធ្លាក់។ អារីបានលើកទឹកចិត្តថា៖ «ឌូឌូ កុំខ្លាច! យើងមានខ្សែពួរដែលធ្វើពីវល្លិឈើ។ យើងនឹងចងខ្លួនយើងជាប់គ្នា បើមាននរណាម្នាក់រអិល យើងនឹងទាញគ្នាឡើងវិញ!»
ពួកគេបានតស៊ូឆ្លងកាត់ជ្រោះនោះដោយភាពអត់ធ្មត់។ នៅពេលដែលឌូឌូរអិលជើង អារី និងភីភី បានប្រើកម្លាំងទាំងអស់ដើម្បីទាញមិត្តភក្តិមកវិញ។ ទីបំផុត ពួកគេបានសម្រេចគោលដៅឆ្លងកាត់ឧបសគ្គទីពីរ។ សកម្មភាពនេះបានបង្រៀនពួកគេថា «សាមគ្គីភាពគឺជាកម្លាំង»។
នៅពេលពួកគេទៅដល់កំពូលភ្នំពេជ្រ ពួកគេបានឃើញស្រះទឹកតូចមួយដែលចែងចាំងដូចគ្រាប់ពេជ្រ។ ប៉ុន្តែ មានយាយចាស់ម្នាក់ដែលជាអ្នកយាមស្រះទឹកនោះបានប្រាប់ថា៖ «ដើម្បីយកទឹកនេះទៅជួយព្រៃរបស់ឯងបាន ឯងម្នាក់ៗត្រូវលះបង់របស់ដែលខ្លួនស្រឡាញ់បំផុតម្នាក់មួយ!»
- ភីភី បានលះបង់គ្រាប់ឈូកមាសដែលខ្លួនទុកសម្រាប់ហូប។
- ឌូឌូ បានលះបង់កម្រងផ្កាដែលម្តាយខ្លួនបានចងឱ្យ។
- ចំណែកអារី បានលះបង់ «សំឡេងគ្រហឹម» ដ៏អង់អាចរបស់ខ្លួនក្នុងនាមជាកូនតោ។
យាយចាស់ឃើញភាពស្មោះត្រង់ និងការលះបង់ដើម្បីអ្នកដទៃបែបនេះ ក៏ញញឹមរួចនិយាយថា៖ «ចិត្តសប្បុរសរបស់ពួកឯង គឺជាវេទមន្តដ៏ខ្លាំងពូកែបំផុត។ ចូរយកទឹកនេះទៅចុះ ខ្ញុំមិនយកអ្វីពីពួកឯងឡើយ!»
នៅពេលអារី និងមិត្តភក្តិត្រឡប់មកដល់ព្រៃវិញ ពួកគេបានចាក់ទឹកវេទមន្តចូលទៅក្នុងស្ទឹង។ ភ្លាមៗនោះ មេឃក៏ចាប់ផ្តើមមានពពកខ្មៅ ហើយភ្លៀងក៏បង្អុរចុះមកយ៉ាងខ្លាំង។ ស្មៅចាប់ផ្តើមដុះខៀវខ្ចី ផ្ការីកស្គុះស្កាយ ហើយសត្វទាំងឡាយបានរត់ចេញមកលេងទឹកដោយក្តីសប្បាយរីករាយ។
សត្វទាំងអស់ក្នុងព្រៃខៀវខ្ចី បានដឹងគុណអារី ភីភី និងឌូឌូ យ៉ាងខ្លាំង។ ឪពុករបស់អារីបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ភាពជាអ្នកដឹកនាំ មិនមែនស្ថិតលើកម្លាំងបាយ ឬការគ្រហឹមបន្លាចគេនោះទេ ប៉ុន្តែវាស្ថិតលើសេចក្តីក្លាហានក្នុងការជួយអ្នកដទៃនៅពេលមានអាសន្ន»។
ចាប់តាំងពីពេលនោះមក អារីបានក្លាយជាស្តេចតោដែលគ្រប់គ្រងព្រៃដោយសន្តិភាព និងយុត្តិធម៌។ ព្រៃខៀវខ្ចីមិនដែលជួបគ្រោះរាំងស្ងួតទៀតឡើយ ព្រោះសត្វទាំងអស់បានរៀនចេះស្រឡាញ់គ្នា ការពារបរិស្ថាន និងជួយគ្នាទៅវិញទៅមកដូចជាគ្រួសារតែមួយ។